Risicos bij het starten van hoogbegaafden onderwijs

• Geschreven door Tijl Koenderink

Nederland wordt overspoelt met een golf van aparte scholen voor hoogbegaafden. Waar het concept op zich geweldig is en vaak geweldig werkt, laat de uitvoering regelmatig wat te wensen over. De belangrijkste factor lijkt hierin de zijn hoe goed de school hierop voorbereid is. Daarmee bedoel ik niet specifiek de voorbereiding in de maanden en weken voor de start, maar de periode in de jaren voor dit moment. Je ziet in een aantal scholen die zijn gestart dat er vooral problemen optreden als de school nog niet eerder specifiek aandacht heeft besteedt aan hoogbegaafdheid. Een aantal problemen die optreden:

Training zonder context

De scholen worden uitgebreid getrained. Wat is hoogbegaafdheid, hoe ga je hiermee om, wat zijn mogelijke interventies. Het probleem is echter dat, zoals met veel trainingen het geval is, er weinig transfer is omdat de leerkrachten geen context hebben om de nieuwe kennis in te plaatsen. Ze hebben in sommige gevallen nog nooit een ‘hoogbegaafde in het wild’ gezien, laat staan een hele klas. Het is dan erg lastig om theorie en voorbeelden te kunnen plaatsen.

Minder goed voorbereide leerlingen

In scholen waarbij er een overgang plaatsvind van bijvoorbeeld plus-klas onderwijs naar klassen voor hoogbegaafden zie je minder problemen. Een aantal redenen daarvoor zijn dat de leerlingen al enige tijd beter begeleid zijn. Vaak is er meer bekend over de specifieke leerlingen. Daarnaast is de problematiek vaak minder groot. Al deze factoren helpen bij een makkelijke overgang en start in een nieuwe klas.

Materialen

Vaak is er bij startende scholen een gebrek aan materialen. Vaak wordt er gepoogd dit in allerijl op te lossen door veel materialen in te kopen. Nadeel van deze aanpak is dat de leerkracht dan met materialen zit waar hij/zij absoluut niet mee bekend is. Wanneer je al met hoogbegaafden hebt gewerkt, en bijvoorbeeld een plusklas hebt gedraaid heb je al de kans gehad om wat materialen uit te proberen en te zien hoe leerlingen hierop reageren.

Geheel nieuwe groep

Als alle leerlingen van andere scholen komen dan is er ook nog eens een gewenningsperiode voor leerkracht en leerlingen nodig aan de geheel nieuwe setting en mensen. Wanneer je uit en bestaande omgeving komt is er in ieder geval een soort ‘basiscultuur’ waar je vanuit kunt gaan.

Conclusie

Het is verstandig om onderwijs aan hoogbegaafden langzaam op te bouwen. Waar de laatste stappen (plusklas, aparte klassen voor hoogbegaafde) broodnodig zijn moet er niet overhaast mee gestart worden. Het beste kun je hiervoor een meerjaren traject opzetten waarin je langzaam door de fases heen opbouwt. Bij voorkeur in een overkoepelende samenwerking met andere scholen.