Wat is het doel van onderwijs aan hoogbegaafden
Ik zie regelmatig conflicten ontstaan tussen leerkrachten en ouders. Negen van de tien keer gaat het hierbij om twee zaken: Welk doel moet bereikt worden en welke middelen mogen hierbij ingezet worden. In dit artikel wil ik kijken naar welke doelen er eigenlijk worden naargestreeft in het geven van onderwijs aan getalenteerde leerlingen.
Er zijn vier doelen te onderscheiden bij onderwijs aan hoogbegaafden:
- gelukkige leerling
- productieve leerling
- behalen van de kerndoelen
- behalen van ‘plus’doelen
Gelukkige leerling
Dit is de vraag waarmee de meeste ouders naar een school toe komen. Ik wil dat mijn kind gelukkig is. Dit is vaak ook de motivatie van een leerkracht om de extra moeite te doen om zich te shcolen in hoogbegaafden onderwijs: Om deze specifieke doelgroep een fijne schoolplek te kunnen geven.
Productieve leerling
Een leerling die op de verschillende gebieden die op school behandeld worden productief is. Dit dus niet alleen binnen zijn eigen interesse gebieden (zie ook artikel Mythe van Uitdaging). Een zelfstandige werkhouding van waaruit een leerling problemen en uitdagingen oppakt.
Kerndoelen
De doelen die binnen ons land gesteld zijn waar leerlingen aan moeten voldoen. Hieronder vallen bijvoorbeeld taal, rekenen, spelling, wereld orientatie, etc. Hierbij moet worden aangegeven dat een groot deel van deze doelen niet aansluit op de intrinsieke motivatie van de leerling.
Plusdoelen
Alle vormen van verreikingsmateriaal. Dit is ook het gebied waar de Mythe van Uitdaging echt tot leven komt. Veel ouders en begeleiders hameren er bij scholen op dat door dit gebied aan te bieden een leerling vanzelf gelukkig en productief zal worden. Helaas is dit niet altijd het geval. Sterker nog, vaak is de leerling alleen gelukkig en productief zolang hij in zijn specifieke interessegebied zit. Zodra je hier echter buitenkomt zijn de poppen aan het dansen.
Welk doel streef je na
Ik geloof dat de basis ligt in een productieve en gelukkige leerling. Wanneer je dit bereikt hebt en een leerling in staat is dit over de hele breedte te laten zien zul je de overige doelen makkelijk halen. Ik trek vaak de vergelijking met de het verhaal van de houthakker:Een houthakker staat bomen om te hakken. Een vreemdeling komt voorbij en zegt: ‘zou je je bijl niet slijpen, dan ben je veel effectiever’. De houthakker schud zijn hoofd en gaat gewoon verder en zegt: ‘ik heb geen tijd om mijn bijl te slijpen, ik moet veel te veel bomen omhakken’.
Aan de kerndoelen werken zonder eerst stil te staan bij hoe je alle leerlingen in de klas gelukkig en productief krijgt is als het hakken met een botte bijl.
Communiceren over doelen
Vaak is het goed om hier vooraf over te communiceren: Ben duidelijk over wat je wilt als ouder en wat je biedt als leerkracht. Als je als leerkracht op de eerste dag duidelijk aangeeft: Als leerkracht sta ik als eerste voor het geluk van mijn leerlingen, dan voor hun productiviteit en daarna komen de overige doelen dan weten ouders waar ze aan toezijn. Als ouders kun je dan een keuze maken of dit in lijn ligt met je eigen doelen.
