Welke vormen van hoogbegaafdenonderwijs bestaan er?

• Geschreven door Tijl Koenderink

Binnen een school kun je op vier niveaus omgaan met hoogbegaafdheid:
0. Niets mee doen / Extern uitbesteden
1. Begeleiding in de klas
2. Begeleiden via plusklas
3. Aparte klassen voor hoogbegaafden
Elk niveau bouwt door op de niveaus ervoor.

Niets mee doen / Extern uitbesteden

Hierbij kies je er als school voor dat je geen expertise wilt opbouwen in hoogbegaafdheid maar dat je andere focuspunten neemt. De hoogbegaafde leerlingen worden door ouders gesignaleerd, vaak ondersteund door exteren begeleiders. Deze begeleiders zorgen voor de begeleiding van de leerling, soms binnen de muren van de school. Dit brengt een zeker risico met zich mee voor de school aangezien ze zelf daarmee een deel van de controle uit handen geven. Immers, de exteren begeleider staat aan de kant van de ouders en zal vanuit die hoedanighied advies geven. Door een gebrek aan kennis binnen de school is het lastig hier tegenwicht aan te geven.

Begeleiding in de klas

In de klas wordt een leerling extra begeleid door een leerkracht. Soms door een individuele leerkracht die er zelf in geïnteresseerd is, soms door het volledige team. Er worden mondjesmaat wat materialen aangeschaft en een leerling wordt toegestaan om sneller door de stof heen te gaan en in de overige tijd extra opdrachten te doen.

Centrale Begeleiding via een plusklas

Een van de leerkrachten binnen een school heeft zich gespecialiseerd in het begeleiden van hoogbegaafden en zet een aanvullend programma op voor de hoogbegaafde leerlingen die meer willen/kunnen dan het reguliere programma. In deze plusklas zijn ze onder ‘ontwikkelingsgelijken’. Ook wordt vaak in door deze begeleider een aanvullend programma opgesteld waardoor de groepsleerkracht dit zelf niet hoeft te doen.

Aparte klassen voor hoogbegaafden

Sommige hoogbegaafde leerlingen hebben nog niet voldoende aan bovenstaande begeleiding. Om aan de behoeften van deze leerlingen tegemoet te komen wordt er gekozen voor aparte (vaak kleinere) klassen voor hoogbegaafden waar het algemene tempo hoger ligt en er meer verdieping wordt aangeboden. Ook wordt er extra tijd besteedt aan de sociaal emotionele ontwikkeling en werkhouding.

Wat is de ‘juiste’ vorm?

Het antwoord op deze vraag is voor elke school anders. Sommige scholen zijn tevreden met wat begeleiding binnen de klas en halen hiermee uitstekende resultaten. Andere scholen profileren zich juist door uitgebreidde begeleiding van hoogbegaafde leerlingen en trekken er van daaruit ook meer aan. Er zit wel een opbouw in. Het is bijzonder zwaar voor het personeel om als school in een keer van Geen begeleiding naar een Aparte klas te gaan (zie artikel risico opstarten hb school).